Kobiety ... od zarania dziejów wypełniały ważne role społeczne, choć dawniej nikt się nad nimi nie zastanawiał i nie przywiązywał wagi do ich znaczenia. Kobieta miała wyłącznie prawo wyjść za mąż, rodzić dzieci i zajmować się pielęgnowaniem domowego ogniska, zaś wszystkie te przywileje, choć  bardzo istotne, i tak pozostawały w cieniu ważnych ról, które pełnili mężczyźni.  To z męskim zdaniem się liczono i to mężczyźni zyskiwali uznanie społeczeństwa, spełniając swe ambicje w różnych dziedzinach życia . Deprecjonowana społeczna pozycja kobiety zaczęła w końcu uwierać nasze prababki, które zapragnęły zamanifestować samodzielne poglądy i dopomniały się o swe prawa, zrzucając ciasny gorset  ograniczeń i dyskryminacji.

W roku 1791 Francuzka Olympia de Gouges podjęła walkę o prawa kobiet, między innymi przyznania kobietom prawa do edukacji i rozporządzania własnością prywatną, honorów i funkcji równych tym posiadanym przez mężczyzn, uczestnictwa kobiet w siłach zbrojnych oraz równości płci w rodzinie i w kościele.  Ruchy emancypacyjne nasiliły się w drugiej połowie XIX wieku, by zaowocować sukcesami w wieku XX. Wówczas to kobiety uzyskały należne im miejsce w społeczeństwie  i od tej pory  nieustannie dążą do rzeczywistego równouprawnienia. W Polsce kobiety uzyskały prawa wyborcze 28 listopada 1918 r., a jeszcze w wieku XIX we wszystkich zaborach były dyskryminowane w dziedzinie praw cywilnych i politycznych. Oznaczało to całkowite podporządkowanie żony mężowi. Konstytucja marcowa z 1921 r. nie dopuszczała już możliwości wprowadzania żadnych ograniczeń z powodu płci  i w pełni uchylała ograniczenia mężatki do sprawowania czynności prawnych . Od 1929 r. zaczęło obowiązywać równouprawnienie obojga małżonków w stosunkach osobistych. Początkowo udział kobiet w życiu publicznym był niewielki, ale ciągle systematycznie wzrasta.

Pierwszym krajem, który przyznał kobietom powszechne prawo wyborcze była w 1893 r. Nowa Zelandia, za jej śladem poszła w 1902 r. Australia. W roku 1913 prawa wyborcze otrzymały kobiety w Norwegii, w 1915 w Danii i Islandii, w 1917 w Holandii, Kanadzie i Rosji, w 1919 w Szwecji i Austrii. W Stanach Zjednoczonych  wszystkie kobiety mogą głosować od 1920 r. Hiszpanki uzyskały prawa wyborcze w roku 1931, Francuzki w 1944, Włoszki w 1945, a Greczynki w 1952. Dopiero w roku 1976 takie prawa przyznano kobietom w Portugalii, a w Kuwejcie w roku 2005.

Pierwszym międzynarodowym dokumentem potwierdzającym zasadę równości kobiet i mężczyzn była podpisana w 1945 roku Karta Narodów Zjednoczonych. ONZ i jej wyspecjalizowane agendy propagują równoprawne uczestnictwo kobiet w realizacji celów zrównoważonego rozwoju, pokoju, bezpieczeństwa i pełnego poszanowania praw człowieka. Same kobiety zaś nieustannie walczą, by to równouprawnienie było w całej mierze respektowane.

Doskonałą okazją do poruszania spraw kobiet stało się ich marcowe święto, które ma  interesującą genezę. Dzień Kobiet jest obchodzony w wielu państwach, a powszechna opinia o nim jako święcie komunistycznym jest dużym przekłamaniem. Ma on swoje początki już w starożytnym Rzymie, gdzie gospodynie otrzymywały z tej okazji prezenty od swoich mężów i tego dnia pozwalały odpoczywać swoim niewolnicom. Międzynarodowy Dzień Kobiet wywodzi się z ruchów robotniczych w Ameryce Północnej i Europie. Właśnie w Stanach Zjednoczonych 28 lutego 1909 r. odbyły się pierwsze obchody Narodowego Dnia Kobiet. Upamiętniały one wcześniejszy strajk pracownic przemysłu odzieżowego, które protestowały przeciwko złym warunkom pracy. W roku 1910 Międzynarodówka Socjalistyczna w Kopenhadze ustanowiła Międzynarodowy Dzień Kobiet, obchodzony na całym świecie.  Miał on służyć szerzeniu idei praw kobiet i pomagać w walce o uzyskanie powszechnych praw wyborczych dla kobiet. W Europie po raz pierwszy obchodzono ten dzień w 1911 r. w Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii, a zorganizowane z tej okazji wiece zgromadziły ponad milion uczestników, którzy domagali się praw kobiet do głosowania i obejmowania stanowisk publicznych, prawa do pracy oraz zaprzestania dyskryminacji.

W Polsce Dzień Kobiet dostrzeżono dopiero po II wojnie światowej .Tego dnia w zakładach pracy panowie składali kobietom życzenia, były też goździki, kawa, czy rajstopy. Dziś ten sposób świętowania wywołuje u wielu osób drwiący uśmiech, a u innych lekką tęsknotę. Faktem jest, że w roku 1993 zniknęły centralne obchody święta. Zniosła je Premier Hanna Suchocka. Obecnie Dzień Kobiet budzi kontrowersje; jedni go celebrują, inni się go wstydzą, czasem wyraźnie bojkotują. Tego dnia organizacje feministyczne organizują manify, czyli coś pomiędzy happeningiem, a pochodem. Podczas tych demonstracji prezentują swe postulaty związane z równym traktowaniem kobiet i mężczyzn.

Można różnie myśleć o tym dniu, ale jedno jest pewne, był i istnieje nadal, a sposób w jaki można go obchodzić zależy od samych zainteresowanych. Niezależnie od wszystkiego warto w tym dniu przypominać o kobietach, które każdego dnia  realizują się poprzez wypełnianie tak wielu rozmaitych ról: w  rodzinie, życiu zawodowym, w polityce, gospodarce, kulturze i wielu innych dziedzinach. Warto je docenić i podkreślić  zasługi, bez względu na podziały kulturowe, gospodarcze, społeczne czy polityczne. Spoglądając na zmagania naszych poprzedniczek, walczących o równouprawnienie, doceniając ich dokonania, mamy okazję spojrzeć w przyszłość i zwrócić uwagę na możliwości jakie otwierają się przed następnymi pokoleniami kobiet. Dlatego też bardzo ważne jest stwarzanie kobietom warunków do realizowania własnych pomysłów na życie i wykorzystywania  ogromnego potencjału, jaki w nich drzemie.

 Niech Dzień Kobiet będzie okazją do refleksji nad rolą kobiet w społeczeństwie i wyzwaniami, które niesie przed nimi współczesność.  Niech będą dostrzegane i docenianie każdego dnia, czego sobie i Państwu życzę.

Izabela Kalemba-Fludra

powrót>